english | nederlands

RC 123 Landstormlied (“Waak op, Nederland”)

text source

manuscript from the poet

first performance

1915-12-13 00:00:00.0 Amsterdam, Concertgebouw

recordings

  • In shikara tala

publications

  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 11 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds 13245596
  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 12 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds 13245596
  • Diepenbrock Album B/M Vol. II
  • Diepenbrock Album T/S Vol. II
  • Waak op Nederland / Landstormlied 1915 for high voice (in C major) Van Looy 22817118
  • Waak op Nederland / Landstormlied for middle voice (in A major) Van Looy 22817118
  • Waak op Nederland / voor harmonie-orkest (groote of kleine bezetting) Alsbach & Co, G. (Amsterdam) 2799478
  • Zangbundel voor het Nederlandsche Leger, Vol. II, 4-7 De Nieuwe Muziekhandel 25064498

  • Landstormlied (“Waak op, Nederland”)
  • Verhagen, Balthazar
  • solo voice and piano
  • 1915-08-20 00:00:00.0
  • duration 5:00

With great enthusiasm Diepenbrock outlined a remarkable plan in a letter to Balthazar Verhagen of 5 August 1915: …more >

Landstormlied (incipit)


With great enthusiasm Diepenbrock outlined a remarkable plan in a letter to Balthazar Verhagen of 5 August 1915:

Could you write a beautiful text to enclosed song, popular yet captivating. 2 strophes (Demeter Jambicus Catalecticus)1 of 16 lines. I will then also set it in a popular way for 4-part mixed choir with brass accompaniment, so it can be sung in the Stadium. I know you are very busy, but once you have the melody in your head, the words come spontaneously to you. It would be a great achievement populum accendere cantu.” (BD VIII:496)

Inspiring a mass of people with a song – that was what Diepenbrock wanted to achieve with his composition. A few days later he wrote to Verhagen that, on second thoughts, he was disappointed with both the melody and the accompaniment. (BD VIII:497-498) However, after the poet had provided him with a suitable text (dated 19 August), Diepenbrock sent him a telegram on 21 August with the pithy comment Exceeds expectation beautiful. (BD VIII:500)

Diepenbrock abandoned the idea of a setting for mixed choir and brass ensemble, instead opting for a version for voice and piano. The melody, of which the first phrase bears great resemblance to the victory march from the second act of Verdi’s Aida, was based on Grétry’s Ô Richard, ô mon roi (O Richard, O My King) from the opera Richard Coeur de Lion (Richard Lion Heart). (BD VIII:498) Diepenbrock maintained the tetrachord motive, of which he at first disapproved, in the accompaniment.2

If necessary, Diepenbrock was prepared to change the rhythm for the benefit of the word accents (BD VIII:498), but that would have caused problems when publishing the composition as not all the strophes could be notated together under one stave. He solved the problem by changing the order of the words within a sentence. For example, he changed “Wij zullen ons ’t hartebloed plengen” (We will shed our lifeblood) into “Ons hartebloed zullen wij plengen” (Our lifeblood we will shed).

Already on 15 September 1915 the Landstormlied (Song of the Home Reserves) was published in the key of A major by S.L. van Looy in Amsterdam. Two months later it was premiered together with Les poilus de l’Argonne (The Soldiers of the Argonne, RC 122) at the ‘Patriotic soirée’ for the anniversary of King Albert I. Composer and pianist Charles Smulders (1863-1934) accompanied Jenny Goovaerts, a singer from Maastricht. They also performed several songs by Smulders as musical accompaniment to the speech he gave that evening titled ‘La psychologie du barbare’ (The Psychology of the Barbarian).

Initially Diepenbrock was sceptical about generating the desired public interest in the Landstormlied.

Although I have already given up the idea that the composition is to be so ultra-popular. Here in Holland everything is difficult, and this song will also be considered complicated. (BD VIII:501)

However, Diepenbrock’s pessimism proved unfounded: soon several folksingers added the Landstormlied to their repertory. On 13 December 1915 it was already performed in the Amsterdam Concertgebouw as part of a programme by the Royal Liedertafel ‘Apollo’ and in 1916 it was even published in the Zangbundel voor het Nederlandsche Leger (Song Book of the Dutch Army). The song was also sung in various music classes until mid-1919, before the peace treaty had been signed. (BD X:109)

The first edition by Van Looy received positive reviews. In the magazine Het Muziekcollege of 16 December 1915 Willem Landré praised the song as follows:

It has a powerful and sturdy melody and an accompaniment that duly adapts itself to the character of the verse and the voice. In short, a song full of enthusiasm, a song of value, yet accessible to everyone. That is what our country has been awaiting for so long. (BD IX:435)

Diepenbrock did not manage to cover the production costs with his Landstormlied, which was the financial result he had hoped to achieve. It took several months and repeated requests, before Van Looy released a version for high voice in C. Diepenbrock was aware of the power of his proud march melody. In April 1917 he therefore investigated the option of realising an Italian counterpart of the text that would be applicable to the situation in Italy. The final phrase “Hef hoog Uwe vaan, dat er geen machten U bedwingen te land en ter zee” (Raise Your banner high, that no forces subdue you on the land and at sea) sung in unison by Italians, as he imagined, would have a gigantic effect. (BD IX:226) However, this never came about.

Robert Spannenberg & Ton Braas

1 Indicating the metre long-short, with a missing syllable at the end of each line.

2 He had used this walking bass motive consisting of four diatonic descending notes before in the Te Deum (RC 39) and he would do so again in Zegeklanken (Sounds of Victory, RC 127).

 



Waak op, Nederland, ken Uwe krachten,
Heerlijk land van de vrijheid en vrêe.
Rondom woelen wild strijdende machten,
Woeste storm zweept de vrije zee!
Moet ook over U ’t onheil komen,
Dat ook gij in die maalstroom vergaat?
Dat over uw scheeprijke stroomen
Straks een vijand zijn bruggen slaat?
Holland: Hef U in de volk’renrij!
Schooner zij U dood dan slavernij!
Waak op dan, mijn volk, ken Uwe krachten,
Waak dan op voor de vrijheid en vrêe,
Hef hoog Uwe vaan, dat er geen machten
U bedwingen te land en ter zee!

Zoo leg dan de hand fluks aan het wapen
Wie nog kracht heeft van lichaam en geest!
De tijden van zoet dromen en slapen,
Van vertrouwende rust zijn geweest!
De zon van uw vrijheid wordt duister,
En gij doolt in onzekere nacht,
O, toon aan de wereld den luister
Van herrijzing in moed en kracht!
Holland, hef U in de volk’renrij!
Schooner zij U dood dan slavernij!
Waak op dan, mijn volk, ken Uwe krachten,
Waak dan op voor de vrijheid en vrêe,
Hef hoog Uwe vaan, dat er geen machten
U bedwingen te land en ter zee!

Zoo willen wij ons dan gewennen
Aan een leven van stoerheid en staal!
Het wapenbedrijf willen wij kennen
Tot bescherming van land en taal!
En moet dan de vlam ons verzengen,
Die daar woedt in een razende brand,
Ons hartebloed zullen wij plengen,
Voor de vrijheid van Nederland!
Holland, hef U in de volk’renrij!
Schooner zij U dood dan slavernij!
Waak op dan, mijn volk, ken Uwe krachten,
Waak dan op voor de vrijheid en vrêe,
Hef hoog Uwe vaan, dat er geen machten
U bedwingen te land en ter zee!


  • B-1(9) Landstormlied

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4
    • 5

    B-1(9) in A major, with indication (Middelligging) on the first page and dated on the last page Aug. 1915

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 5
  • B-1(11) Landstormlied, vocal part

    vocal part B-1(11) in B-flat major, with all three strophes written out

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • C-27(3) Landstormlied

    C-27(3) in B-flat major, dated on the last page 20 Mei 1915 [sic] and with indication on the first page Landstormlied Balthazar Verhagen 19 Aug 1915

    • 1915-08-19 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown

  • In shikara tala

    Hage, Jan ♦ Nederlands Blazers Ensemble

    Tracks:

  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 11

    1999 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds Krouwel, Dinant
  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 12

    1995 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds Krouwel, Dinant
  • Diepenbrock Album B/M Vol. II

    1955 Reeser, Eduard
  • Diepenbrock Album T/S Vol. II

    1960 Reeser, Eduard
  • Waak op Nederland / Landstormlied 1915 for high voice (in C major)

    1916 Van Looy
  • Waak op Nederland / Landstormlied for middle voice (in A major)

    1915 Van Looy
  • Waak op Nederland / voor harmonie-orkest (groote of kleine bezetting)

    Alsbach & Co, G. (Amsterdam) Jansen, Jac.
  • Zangbundel voor het Nederlandsche Leger, Vol. II, 4-7

    1916 De Nieuwe Muziekhandel

15 sep 1915: Verschijning van de gedrukte editie van Landstormlied (“Waak op, Nederland”), uitgegeven door S.L. van Looy (Amsterdam 1915).

Er verschijnt weer nieuwe muziek in overvloed. Men kan zich hierover in zooverre verheugen als het bewijst dat het normale leven ten onzent ongestoord zijn gang gaat en de uitgevers den moed niet verloren hebben. Edoch, voor verdere verheuging blijft er geen ruimte. Want het is gewoonlijk zoo onbelangrijk wat er verschijnt, zoo ordinair, dat men in negen van de tien gevallen, of liever in negen en negentig van de honderd, de muziek maar zichtend ter zijde legt, en het besluit opvat om er geen woord aan te verspillen. [...] Slechts één stuk uit de hoop blijft over; een dier kloeke, pakkende muziekstukken welke U onmiddellijk de meesterhand verraden: een Landstormlied van Alphons Diepenbrock, uitgegeven door S.L. van Looy te Amsterdam. Gij lacht misschien ietwat ongeloovig. Diepenbrock, de man van een waarlijk verheven Te Deum, van de ragfijne Marsyas-muziek, van indrukwekkende, zeer diepgaande liederen, van hem een landstorm-compositie? Ja waarlijk, en een flinke ook. Op de woorden van Balthazar Verhagen heeft de componist een volkslied van de beste hoedanigheden geleverd. Iedereen kan het meezingen. Toch is het geen “mop”. Het ligt goed, zelfs gemakkelijk in het gehoor. Toch is het niet ordinair. Krachtig en kloek van melodie, ondersteund door een begeleiding die zich terdege aanpast bij het karakter van vers en zangstem. Kortom een lied waar geestdrift in zit, een lied van waarde en tegelijk voor iedereen bereikbaar. Daar hebben wij in ons land al zoo lang op gewacht. Nu is het dankzij de samenwerking van Diepenbrock en Verhagen gekomen. Hopen wij dat ons volk leeren zal dit goede lied te zingen.

Het Muziekcollege (W.L.[andré]), 16 december 1915

pdf All reviews for RC 123 Landstormlied (“Waak op, Nederland”)