english | nederlands

RC 136* Begin van een orkestwerk

unfinished work
  • Begin van een orkestwerk
  • orkest
  • 1916-12-27 00:00:00.0

Het najaar van 1916 was voor Diepenbrock druk en bewogen geweest. Zijn Missa in die festo (RC 27) had voor het eerst geklonken, zij het in een gebrekkige uitvoering. Ideaal daarentegen was kort erna de vertolking van twee van zijn a cappella werken door Sem Dresden en zijn koor, de Madrigaal Vereeniging. Met Incantation (RC 132) had Diepenbrock na lange tijd weer een ‘kunstlied’ gecomponeerd. Intussen bedrukten de nieuwe verwikkelingen van de oorlog hem, zoals de deportatie van mannen uit België, in open beestenwagens als slaven naar Duitschland gestuurd! (BD IX:187) Zijn verontwaardiging over de Duitse wandaden vond een kanaal in zijn vele activiteiten voor de Bond van Neutrale Landen. Een muzikale pendant van zijn engagement was de toonzetting van Le vin de la Revanche (RC 135). Eind november kreeg hij hevige koorts en was door pijnen van allerlei aard – later bleek het een kaakontsteking te zijn – enkele weken nauwelijks in staat iets te doen. Een paar dagen voor Kerstmis verbeterde zijn gezondheidstoestand (al voelde hij zich nog geregeld slecht) en klaarde zijn stemming op. …more >

Begin van een orkestwerk (incipit)


Het najaar van 1916 was voor Diepenbrock druk en bewogen geweest. Zijn Missa in die festo (RC 27) had voor het eerst geklonken, zij het in een gebrekkige uitvoering. Ideaal daarentegen was kort erna de vertolking van twee van zijn a cappella werken door Sem Dresden en zijn koor, de Madrigaal Vereeniging. Met Incantation (RC 132) had Diepenbrock na lange tijd weer een ‘kunstlied’ gecomponeerd. Intussen bedrukten de nieuwe verwikkelingen van de oorlog hem, zoals de deportatie van mannen uit België, in open beestenwagens als slaven naar Duitschland gestuurd! (BD IX:187) Zijn verontwaardiging over de Duitse wandaden vond een kanaal in zijn vele activiteiten voor de Bond van Neutrale Landen. Een muzikale pendant van zijn engagement was de toonzetting van Le vin de la Revanche (RC 135). Eind november kreeg hij hevige koorts en was door pijnen van allerlei aard – later bleek het een kaakontsteking te zijn – enkele weken nauwelijks in staat iets te doen. Een paar dagen voor Kerstmis verbeterde zijn gezondheidstoestand (al voelde hij zich nog geregeld slecht) en klaarde zijn stemming op.

Samen met zijn gezin verbleef Diepenbrock van 25 december 1916 tot 7 januari 1917 in Laren. Het was daar dat hem in de derde nacht het begin inviel van wat mogelijk een orkestwerk zou kunnen worden. Misschien hadden de vier maten ook als introductie van een stuk voor zang en orkest, of voor koor en orkest kunnen dienen. De schets is als partituur genoteerd, met elke stem op een eigen notenbalk. De instrumenten staan vermeld: vier trompetten in C, drie trombones, contrafagot en tuba, eerste en tweede violen unisono, altviolen, violoncelli en contrabassen. Ook de dynamiek van de afzonderlijke melodielijnen is precies aangegeven. Het fiere, opwaarts gerichte thema, dat meer dan tweeëneenhalf octaaf doorkruist, is met geen ander werk van Diepenbrock in verband te brengen. We mogen dus veronderstellen dat het om de aanzet tot een zelfstandige compositie gaat. Behalve die ene aantekening “nacht van 27 Dec 1916 Laren” is er verder niets over bekend.

Wel is uit de correspondentie op te maken dat zich juist in die periode de crisis in Diepenbrocks huwelijk in volle hevigheid begon af te tekenen. Uit een brief aan zijn vrouw blijkt dat Elisabeth op 29 december 1916 een pijnlijk gesprek met haar man is aangegaan dat hij achteraf bestempelde als goed en noodzakelijk om

het ijs eens te smelten, zoodat wij weer open en hartelijk tegenover elkaar staan. Wij waren in den laatsten tijd onder de druk der uiterlijke omstandigheden te veel in ons zelf vastgeroest. Dit smelten van hardheid en achterdocht geeft weer een innerlijke vreugde en dat gevoel van geluk en warmte waar buiten wij niet kunnen. (BD IX:194)

Ton Braas



  • Map 15(6) Begin van een orkestwerk

    Map-15(6) dated nacht van 27 Dec 1916 Laren

    • 1916-12-27 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown