english | nederlands

RC 111 Berceuse (“Le Seigneur a dit à son enfant”)

text source

Charles Van Lerberghe, La chanson d’Ève (Paris: Mercure de France, 3th edition 1909), 29-30

first performance

1916-05-08 00:00:00.0 Amsterdam, Zaal Heystee

recordings

  • Anniversary Edition 6 Et'cetera KTC 1435 CD6
  • Songs 2 NM Classics

publications

  • Berceuse Alsbach & Co, G. (Amsterdam) 13167401

  • Berceuse (“Le Seigneur a dit à son enfant”)
  • Lerberghe, Charles Van
  • 1912-10-26 00:00:00.0 - 1912-10-30 00:00:00.0
  • duration 5:30

Diepenbrock componeerde de Berceuse voor mezzosopraan, cello en piano in oktober 1912 als geschenk voor zijn vrienden Gérard en Julie Hekking-Cahen ter gelegenheid van de geboorte van hun dochter Françoise. Hekking (1879-1942), sinds 1904 aanvoerder van de celli van het Concertgebouworkest, had een paar maanden eerder (25 juni) een prachtige vertolking gegeven van de solo in het slotdeel van Diepenbrocks toneelmuziek bij Vondels Gijsbrecht van Aemstel (RC 108). Zijn vrouw Julie had in 1909 Mandoline (RC 99) in première gebracht. Het echtpaar onderhield hartelijke betrekkingen met Diepenbrock en zijn vrouw. …more >

Berceuse (incipit)


Diepenbrock componeerde de Berceuse voor mezzosopraan, cello en piano in oktober 1912 als geschenk voor zijn vrienden Gérard en Julie Hekking-Cahen ter gelegenheid van de geboorte van hun dochter Françoise. Hekking (1879-1942), sinds 1904 aanvoerder van de celli van het Concertgebouworkest, had een paar maanden eerder (25 juni) een prachtige vertolking gegeven van de solo in het slotdeel van Diepenbrocks toneelmuziek bij Vondels Gijsbrecht van Aemstel (RC 108). Zijn vrouw Julie had in 1909 Mandoline (RC 99) in première gebracht. Het echtpaar onderhield hartelijke betrekkingen met Diepenbrock en zijn vrouw.

Op suggestie van Elisabeth trachtte Diepenbrock aanvankelijk een instrumentaal wiegelied te schrijven. Toen dat niet lukte, vond hij inspiratie in een gedicht (zonder titel) uit Van Lerberghes La chanson d’Ève dat hem kort tevoren was toegestuurd door Johanna Raphael-Jongkindt. Op 26 oktober begon hij aan een schets en vier dagen later, op 30 oktober, was de compositie voltooid. Op 1 november kregen de Hekkings het netschrift als geschenk bezorgd. Zij waren er zo gelukkig mee dat zij nog dezelfde avond het werk ten huize van de componist kwamen doornemen. Of en wanneer zij het in het openbaar ten gehore hebben gebracht, is niet gedocumenteerd. Mogelijk is de uitvoering op 8 mei 1916 door mezzosopraan Berthe Seroen (1882-1957), cellist Marix Loevensohn (1880-1943) en pianist Hans Franco Mendes (1890-1951) in Zaal Heystee te Amsterdam de feitelijke première geweest.

Dat Diepenbrock de Berceuse in de tussenliggende periode niet aan anderen ter uitvoering heeft voorgelegd, zal zijn voortgekomen uit het feit dat hij het lied als gelegenheidscompositie beschouwde. Zo is in een brief aan Johanna Jongkindt te lezen: Jo wat je zegt over de Berceuse is waar, het is maakwerk. (BD VIII:82)

Het raadsel van het bestaan

Het gedicht verwoordt de raadgevingen die de Heer, in het aardse paradijs, tot het mensenkind gesproken heeft: Loop door de tuin der engelen vol licht en onschuld waarin appelen en rozen schitteren; hij is van jou, het is je koninkrijk. Maar pluk alleen de bloemen, laat de vrucht aan de tak. Ga niet op zoek naar het raadsel van het bestaan. Luister niet naar de verleidelijke stem van de slang of van de sirenen, of de lokroep uit de duistere bosschages van de liefde. Blijf onwetend, denk niet. Zing! Alle wetenschap is nutteloos, bemin slechts de schoonheid. Laat zij voor jou de hele waarheid zijn.

Behalve charmant vond Diepenbrock het gedicht ook klankrijk en heelemaal niet onmuzikaal. (BD VIII:54) Met zijn toonzetting in 6/8 maatsoort, vloeiende melodieën en een harmoniek die zich soepel richt naar de schakeringen van lichtheid en ernst in de tekst, maakte hij er een aantrekkelijk wiegelied van, dat tot op de dag van vandaag zijn charme heeft behouden. Het wordt afgesloten met een lange geneuriede guirlande. Vooral in de versie met louter pianobegeleiding (RC 112) is het dikwijls uitgevoerd. Ook in de originele bezetting kwam het regelmatig op het podium, zoals op 3 december 1917 in het Théâtre Royal Français te Den Haag door Elisabeth Simons (1886-1971), cellist Charles van Isterdael (1873-1962) en pianist Hans Goemans tijdens een buitengewone soiree ten bate van het Nederlandsche Roode Kruis en het comité voor Belgische oorlogsverminkten.

Ton Braas



Le Seigneur a dit à son enfant:
Va, par le clair jardin innocent
Des anges, où brillent les pommes et les roses.
Il est à toi. C'est ton royaume.
Mais ne cueille des choses que la fleur;
Laisse le fruit aux branches,
N'approfondis pas le bonheur.
Ne cherche pas à connaître
Le secret de la terre
Et l'énigme des êtres.
N'écoute pas la voix qui t'attire
Au fond de l'ombre, la voix qui tente,
La voix du serpent, ou la voix des sirènes,
Et celle des colombes ardentes
Aux bosquets sombres de l'Amour.
Reste ignorante,
Ne pense pas; chante.
Tout science est vaine,
N'aime que la beauté
Et qu'elle soit pour toi toute la vérité.


Berceuse

The Lord said to his child:
Go to the bright and innocent garden
Of the angels, where the apples and roses
Are resplendent. It is yours. Your kingdom.
But you may only pick the flowers;
Leave the fruit on the branches,
Do not seek too much happiness.
Do not seek to know
The secret of the earth
And the riddle of mankind.
Do not listen to the voice that attracts you
In deepest shadow, the voice that tempts,
The voice of the serpent, or of the sirens,
Or of the passionate doves
In Love’s sombre groves.
Remain unknowing,
Do not think; sing.
All knowledge is vain,
Love only beauty;
May it be all the truth you need.

(transl. Peter Lockwood)


  • A-70(2) Berceuse, voice plus cello part

    semi-autograph A-70(2) voice plus cello part

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-71(1) Berceuse (d’après une poésie de Ch van Lerberghe) pour Voix de Mezzo Soprano et Violoncelle avec accompagnement de Piano

    A-71(1) entitled Berceuse (d’après une poésie de Ch van Lerberghe) pour Voix de Mezzo Soprano et Violoncelle avec accompagnement de Piano composée pour ses chers amis Julie et Gerard Hekking-Denancy à l’occasion de la naissance de leur fille Françoise par Alphons Diepenbrock 30 Octob. 1912 Amsterdam and dated on the last page 30 Oct. 1912

    • 1912-10-30 00:00:00.0
    • dedication: composée pour ses chers amis Julie et Gerard Hekking-Denancy à l’occasion de la naissance de leur fille Françoise par Alphons Diepenbrock
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • B-9(2) Berceuse

    B-9(2) with dedication on the title page A mes chers amis Julie et Gerard Hekking à l’occasion de la naissance de leur fille Françoise

    • dedication: A mes chers amis Julie et Gerard Hekking à l’occasion de la naissance de leur fille Françoise
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown

  • click to enlarge

    Anniversary Edition 6

    cd Et'cetera KTC 1435 CD6
    Alexander, Roberta ♦ Jansen, Rudolf ♦ Nes, Jard van ♦ Holl, Robert ♦ Prégardien, Christoph ♦ Pfeiler, Christa ♦ Doeselaar, Leo van ♦ McFadden, Claron ♦ Ameling, Elly ♦ Meer, Richte van der ♦ Baldwin, Dalton

    Tracks: 1 = RC 79; 2 = RC 68; 3 = RC 117; 4 = 97; 5 = RC 132; 6 = RC 104; 7 = RC 111; 8 = RC 43; 9 = RC 99; 10 = RC 138; 11 = RC 137; 12 = RC 4; 13 = RC 15; 14 = RC 14; 15 = RC 13; 16 = RC 51
  • click to enlarge

    Songs 2

    cd NM Classics
    Alexander, Roberta ♦ Jansen, Rudolf ♦ Nes, Jard van ♦ Holl, Robert ♦ Pfeiler, Christa ♦ Esser, Daniël

    Tracks:

  • Berceuse

    1923 Alsbach & Co, G. (Amsterdam)

10 jul 1918: Uitvoering van de Berceuse in het Kurhaus te Scheveningen door Tilly Koenen met begeleiding van Hans Goemans en Charles van Isterdael (cello). Voorts liederen van Zweers en Van den Sigtenhorst Meyer, alsmede orkestwerken van Haydn, Bruneau en Wagner gespeeld door het Residentie-Orkest onder leiding van Rhené-Bâton.

Diepenbrock's Berceuse – een subliem gedicht van den Belg Van Lerberghe – werd naar ziel en techniek zeer schoon gezongen, maar de meest absolute zelf-negatie en ontroerende charme van een... neen, geen namen noemen, kon de zangeres mij niet doen vergeten. Als ik de liederen van Diepenbrock mij bekend, zoo naga, is er geen, waarin bekoring en verdieping zóó samengaan, opschrift (Berceuse) en wijde, verhoogde idealiseering van de gedachten, zóó zuiver en harmonisch-schoon zijn uitgedrukt, als in dit verrukkende lied, waarin de cello-stem niet alleen raison d'être heeft, maar van een, het geheel wonderlijk-verhoogende expressiviteit is. Van Isterdael gaf er zijn welluidendste en innigste cantabiliteit aan.

Het Vaderland (A. d. W.[al]), 11 juli 1918

pdf All reviews for RC 111 Berceuse (“Le Seigneur a dit à son enfant”)