english | nederlands

RC 35 Stabat mater speciosa

text source

A.F. Ozanam, Les poètes franciscains en Italie au treizième siècle (Paris: Jacques Lecoffre, 6th edition, 1882), 170-171

first performance

1902-06-29 00:00:00.0 Naarden, Grote Kerk

recordings

  • Anniversary Edition 7 Et'cetera KTC 1435 CD7

publications

  • Hymnus Stabat Mater dolorosa auctore Jacopone da Todi quattuor vocibus inaequalibus composuit Alph Diepenbrock De Nieuwe Muziekhandel 10850040
  • Stabat mater dolorosa / Stabat mater speciosa Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds 11699486

  • Stabat mater speciosa
  • Jacopone da Todi
  • mixed choir a cappella
  • 1896-03-01 00:00:00.0 - 1896-03-30 00:00:00.0
  • duration ca. 10:30

In March 1896 Diepenbrock turned to the counterpart of the Stabat mater dolorosa text: the Stabat mater speciosa, which has also been attributed to Jacopone da Todi and was published in 1852 by the medieval scholar Antoine Frédéric Ozanam. The poem sketches Maria’s feelings of joy after the birth of her son. In many places Diepenbrock reused material from his earlier composition, thus creating a musical diptych with panels that, despite their thematic similarities, are very different in colour and character. …more >

Stabat mater speciosa (incipit)


In March 1896 Diepenbrock turned to the counterpart of the Stabat mater dolorosa text: the Stabat mater speciosa, which has also been attributed to Jacopone da Todi and was published in 1852 by the medieval scholar Antoine Frédéric Ozanam. The poem sketches Maria’s feelings of joy after the birth of her son. In many places Diepenbrock reused material from his earlier composition, thus creating a musical diptych with panels that, despite their thematic similarities, are very different in colour and character.

In April and July 1898 respectively, the two works were published in an unusual form, inspired by fifteenth-century part books, by De Algemeene Muziekhandel (see RC 34).

The premiere of the Stabat mater speciosa, conducted by Johan Schoonderbeek, took place in the Great Church in Naarden on 29 June 1902, at a concert that included a memorable performance of Diepenbrock’s Te Deum by a large ad hoc choir. The programme also featured his Stabat mater dolorosa and a chorus from Wagner’s Meistersinger (Mastersingers). The execution of the a cappella works left much to be desired:

“Especially the Dolorosa, which failed somewhat because it already went wrong right from the start, despite all the attempts I made to teach it to him.” (BD III:423)

While Anton Averkamp was an advocate for the more intimate Stabat mater dolorosa, the exuberant Stabat mater speciosa was a favourite of Sem Dresden. He gave many a performance of the work with his Madrigal Society and his Haarlemsche Motet- en Madrigaal-Vereeniging, the first of which was most likely on 12 May 1917. Matthijs Vermeulen wrote about it in the daily newspaper De Telegraaf:

A Stabat Mater speciosa, which Diepenbrock composed about twenty years ago as the counterpart of his Stabat Mater dolorosa, was one of the most important works on Sem Dresden’s programme. It presents the heart-rending and melancholically-coloured motives of the Stabat Mater dolorosa […] in a joyful and tender, jubilant tone; one of the works depicts the Mother at the Cross, the other the Mother by the Crib. For us all and also for the composer it was the first performance in the work’s long life, because what happened to Diepenbrock’s Mass, also happened to this Stabat: the author made a masterpiece nobody had asked for and in which nobody was interested, although it is warming to sing with its southerly, charming melodies, embellished with the most nuanced harmonic colours, like the paintings of the ancient primitives. Its illumination is brilliant, its piety antique, its longing and restless sensitivity modern. (BD IX:568)

Ton Braas

 



De schone Moeder stond
vol vreugde aan de kribbe
waar haar kind in lag.
Door haar brandende ziel,
opspringend van vreugde,
voer een jubel van blijdschap.

O hoe blij en zalig
was die onbevlekte
Moeder van de Eengeborene.
Zij was verheugd en lachte,
zij juichte toen zij de geboorte
zag van haar goddelijke zoon.

Welke mens zou niet verheugd zijn,
als hij Christus' Moeder
in zulk een troost zou zien?
Wie zou niet mede verblijd zijn bij het
aanschouwen van Christus' Moeder
spelend met haar zoon?

Zij zag Jezus te midden van lastdieren
en overgeleverd aan koude
omwille van de zonden van Zijn volk.
Zij zag haar lieve pasgeborene
die zij aanbad, krijtend
in goedkope windselen.

Voor de pasgeboren Christus in de kribbe
zingen de hemelbewoners blijde
en met een immense vreugde.
De oude man stond bij zijn jonge vrouw,
zonder iets te zeggen, met
sprakeloze verwondering in het hart.

Heilige Moeder, doe dit:
prent uw ontberingen
diep in mijn hart.
Laat mij ook mijn deel ondergaan
van de boete waartoe uw uit de hemel
neergedaalde kind zich verwaardigt.

Maak mij vertrouwd met deze gloed;
maak dat ik mij niet afwend
van dit verlangen.

Onvolprezen Maagd der maagden,
wees niet hard tegen mij,
en laat mij het kind in de armen nemen.
Laat mij de schone en sterke dragen,
die met zijn geboorte de dood overwint,
en het leven wil doorgeven.

Laat mij uw voldoening delen bij de
overweldigende aanblik van de boreling,
te midden van zo gunstige voortekenen.
In vuur en vlam gezet
staan alle gevoelens verstomd
door een dergelijke onbaatzuchtigheid.

Moge de boreling mij beschermen
en Christus' woord mij sterken,
moge zijn gunst mij redden.
Als mijn lichaam zal sterven,
geef dan mijn ziel
de aanblik van uw kind.

Stabat Mater speciosa,
juxta foenum gaudiosa,
dum jacebat parvulus.
Cujus animam gaudentem,
laetabundam et ferventem
pertransvit jubilus.

O quam laeta et beata
fuit illa immaculata
Mater unigeniti.
Quae gaudebat et ridebat
exultabat cum videbat
nati partum inclyti.

Quis est homo quin gauderet
Matrem Christi si videret
in tanto solacio?
Quis non posset collaetari
Matrem Christi contemplari
ludentem cum Filio?

Pro peccatis suae gentis
vidit Jesum cum jumentis
et algori subditum.
Vidit suum dulcem natum
vagientem, adoratum
vili diversorio.

Nato Christi in praesepe
coeli cives canunt laete
cum immenso gaudio.
Stabat senex cum puella
non cum verbo nec loquela
stupescentes cordibus.

Sancta Mater, istud agas,
prone introducas plagas
cordi meo valide.
Tui nati coelo lapsi,
jam dignati foeno nasci
poenas mecum divide.

Hunc ardorem fac communem.
Ne me facias immunem
ab hoc desiderio.

Virgo virginum praeclara,
mihi jam non sis amara,
fac me parvum rapere.
Fac ut portem pulchrum fortem,
qui nascendo vicit mortem
volens vitam tradere.

Fac me tecum satiari,
nato tuo inebriari
stans inter tripudia.
Inflammatus et accensus
obstupescit omnis sensus
tali decommercio.

Fac me nato custodiri,
verbo Christi praemuniri
conservari gratia.
Quando corpus morietur,
fac ut animae donetur
tui nati visio.

The beautiful Mother

stood joyously at the crib

in which her child lay.
Through her exultant soul

Dancing with joy

Went a song of rejoicing.

O how jubilant and blessed

was the immaculate

Mother of the Only-begotten.
O how happy and laughing

And exultant did she watch

The birth of her divine son.

Who would not rejoice
If he saw the Mother of Christ 

In such comfort?
Who would not jubilant too
Watching Christ's Mother

Playing with her son?

For the sins of His people

Amidst beasts of burden she saw

Jesus subjected to the cold.
She saw her sweet offspring 

That she adored, crying 

Swathed in cheap bandages.

For just-born Christ in his crib

The angels sing joyously

And in great rejoicing.
The old man stood at his young wife
Without speaking, and his heart
Filled with unspeakable wonder.

Holy Mother, deign to bless me
With His sacred wounds impress me,
Let them in my heart abide.
With your child from heaven
Let me share my part
Of the penance He deigns to bear.

Familiarize me with this ardour
Make that I do not turn
From this desire.

Virgin, most exalted among virgins,

Be not bitter towards me,

Let me take the child in my arms.
Let me have the strength of him,
Who by his birth conquers death,
And is willing to give his life.

Let me be with you fulfilled,

Intoxicated with your first-born

Under such good omens.
Thus aflame with fire of love,
All feelings are silenced

By such selflessness

May the first-born protect me,
And Christ's word strengthen me,
And his blessing save me.
When my body dies,
Then let my soul behold,
The sight of your first-born.

 


  • SO-6 Stabat mater speciosa

    autograph used as Druckvorlage has been lost

    • pages: unknown

  • click to enlarge

    Anniversary Edition 7

    cd Et'cetera KTC 1435 CD7
    Nederlands Kamerkoor ♦ Stok, Klaas ♦ Gronostay, Uwe ♦ Vocaal Ensemble Markant ♦ Haenchen, Hartmut ♦ Netherlands Radio Choir ♦ Antunes, Celso ♦ Quink Vocaal Ensemble

    Tracks: #1 = RC 7; #2 = RC 36; #3 = RC 85; #4 = RC 86; #5 = RC 87; #6 = RC 38; #7 = RC 56; #8 = RC 63; #9 = RC 28; #10 = RC 5; #11 = RC 34; #12 = RC 35; #13 = RC 119; #14 = RC 57

  • Hymnus Stabat Mater dolorosa auctore Jacopone da Todi quattuor vocibus inaequalibus composuit Alph Diepenbrock

    1898 De Nieuwe Muziekhandel
  • Stabat mater dolorosa / Stabat mater speciosa

    2005 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds Braas, Ton

12 mei 1917: Uitvoering van het Stabat mater speciosa en Wandrers Nachtlied (RC 86) in de Kleine Zaal van het Concertgebouw te Amsterdam door de Madrigaal-Vereeniging onder leiding van Sem Dresden. Voorts werken van Josquin, Mozart, Lasso, du Caurroy, Jannequin, Debussy en Loots.

Een Stabat mater speciosa, dat Diepenbrock ongeveer twintig jaar geleden componeerde als pendant van zijn Stabat mater dolorosa, was een der belangrijkste nummers uit Sem Dresden's programma. Het geeft de smartelijke en droevig-gekleurde motieven van het Stabat mater dolorosa, dat tijdens den loop der lange jaren twee- of driemaal werd gezongen, in een blijden en teeder jubelenden toon; 't eene verbeeldt de Moeder aan het Kruis, 't ander de Moeder aan de Kribbe. Voor ons allen en ook voor den componist was het de éérste uitvoering in de loop dier lange jaren, want gelijk het Diepenbrock's Mis verging, zoo is het dit Stabat mater vergaan: de auteur maakte een meesterwerk, waar niemand naar vroeg en waarvoor zich ook niemand interesseerde, hoewel 't warm zingt in eene zuidelijke, bekorende melodiek, opgeluisterd met het rijkst genuanceerde harmonische coloriet, als de schilderijen der oude primitieven. Het is stralend van miniatuur, antiek van piëteit, modern van verlangend en onrustig sensitivisme. [...] Het Kyrie van Mozart was eveneens een noviteit, de madrigalen van Debussy waren ook noviteiten en dit Stabat mater speciosa zal nog wel langer zijn geheimzinnig en vruchtbaar leven voortzetten dan twintig jaren. — Het werd een prachtige uitvoering, waarbij ik alleen meer glans en meer karakter gewenscht had van de tenoren. Men vindt soms geen woorden om indrukken weer te geven.

De Telegraaf (Matthijs Vermeulen), 13 mei 1917

pdf All reviews for RC 35 Stabat mater speciosa