english | nederlands

RC 127 Zegeklanken

first performance

1916-06-18 00:00:00.0 Amsterdam - Carillon Koninklijk Paleis

publications

  • Vijf composities voor den beiaard, 1-2 Nederlandsche Klokkenspel-Vereeniging 851922

  • Zegeklanken (Zegeklanken)
  • carillon
  • 1916-05-26 00:00:00.0
  • duration 2'20''

Nederland mocht tijdens de Eerste Wereldoorlog een neutrale status hebben, toch waren er velen die het openbare debat over een politieke stellingname niet schuwden. Samen met anderen heeft Diepenbrock in november 1915 de Vaderlandsche Club opgericht: een groep van bijna tachtig prominenten – uit de universitaire wereld, de rechtspraak, het openbaar bestuur, de Eerste en Tweede Kamer, de pers, kunst en letteren, de handel, het assurantie- en bankwezen – die zich zorgen maakten over de nationale zelfstandigheid. Na vaststelling van de statuten op 3 januari 1916 werd op 15 januari een beginselverklaring uitgebracht. Daarin wordt onder andere opgeroepen om zich economisch niet uitsluitend te binden aan één naburig land. Een van de belangrijkste activiteiten van de Club (zie foto) was erop te wijzen welke gevaren uitgingen van de grote wetenschappelijke invloed van Duitsland in Nederland, een visie die Diepenbrock al geruime tijd aanhing.1 …more >

Zegeklanken (incipit)


Nederland mocht tijdens de Eerste Wereldoorlog een neutrale status hebben, toch waren er velen die het openbare debat over een politieke stellingname niet schuwden. Samen met anderen heeft Diepenbrock in november 1915 de Vaderlandsche Club opgericht: een groep van bijna tachtig prominenten – uit de universitaire wereld, de rechtspraak, het openbaar bestuur, de Eerste en Tweede Kamer, de pers, kunst en letteren, de handel, het assurantie- en bankwezen – die zich zorgen maakten over de nationale zelfstandigheid. Na vaststelling van de statuten op 3 januari 1916 werd op 15 januari een beginselverklaring uitgebracht. Daarin wordt onder andere opgeroepen om zich economisch niet uitsluitend te binden aan één naburig land. Een van de belangrijkste activiteiten van de Club (zie foto) was erop te wijzen welke gevaren uitgingen van de grote wetenschappelijke invloed van Duitsland in Nederland, een visie die Diepenbrock al geruime tijd aanhing.1

bijeenkomst van de Vaderlandsche Club

 

Diepenbrock ergerde zich aan de Duitse sympathieën van mensen uit zijn directe omgeving, onder wie Willem Mengelberg. Hij had hiertegen stelling willen nemen met een uitvoering, op 9 april 1916, in het Concertgebouw van Debussy’s Berceuse héroïque, een werk dat is opgedragen aan Albert I, koning der Belgen, en dat een muzikaal citaat bevat uit de Brabançonne, het Belgische volkslied. Dit plan werd echter door het bestuur van de NV Het Concertgebouw afgekeurd (zie RC 126). Dat eind april zijn oorlogslied Les poilus de l’Argonne (RC 122) in de Kleine Zaal ten gehore werd gebracht, is wellicht een pleister op de wonde geweest.

Tijdens een verblijf in Laren componeerde Diepenbrock op 26 mei 1916 Zegeklanken voor carillon, volgens Wouter Paap “onder de indruk van een overwinningsbulletin der geallieerden” (Paap:171) – een bericht dat waarschijnlijk de herovering door de Fransen van fort Douaumont, bij Verdun, betrof. Dit fanfare-achtige werk in een feestelijk-opgetogen marstempo is een potpourri van fragmenten uit de Brabançonne (vanaf de opmaat voor m. 9), het Wilhelmus (vanaf de opmaat voor m. 16) en de Marseillaise (halverwege m. 23). Het gebruik van het dalend tetrachord als ostinato-motief in de bas komt ook voor in Diepenbrocks Te Deum (RC 39) en zijn Landstormlied (RC 123).

De première vond plaats op 18 juni 1916 door Jacob Vincent (1868-1953) op het carillon van het Koninklijk Paleis te Amsterdam. Tijdens zijn bespeling heeft hij waarschijnlijk, zo valt uit briefcontact op te maken (BD IX:118), tevens een bewerking van het Landstormlied uitgevoerd. Het is opmerkelijk dat deze politiek geladen werken, waarin Diepenbrock zijn sympathie voor België en Frankrijk letterlijk van de daken schreeuwt, op een zo centrale plek in Nederland geklonken heeft, in een tijd waarin menigeen huiverig was om publiekelijk stelling te nemen tegen Duitsland.

 

Robert Spannenberg & Ton Braas

 

 

1 Voor informatie over de Vaderlandsche Club zie: Ismee Maria Tames, Oorlog voor onze gedachten. Oorlog, neutraliteit en identiteit in het Nederlandse publieke debat (Hilversum: Verloren 2006).


 



  • B-12(3) Zegeklanken voor Carillon. A Diepenbrock 26 Mei 1916

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4

    B-12(3) dated on the title page 'Zegeklanken voor Carillon. A Diepenbrock 26 Mei 1916' and dated on the last page 'Laren 26 Mei 1916'

    • 2016-05-26 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 4

  • Vijf composities voor den beiaard, 1-2

    1934 Nederlandsche Klokkenspel-Vereeniging