english | nederlands

RC 20 Die Liebende schreibt (“Ein Blick von deinen Augen in die meinen”)

text source

Goethe’s Gedichte Vol. II (Stuttgart: J.G. Cotta 1868), 5-6

first performance

1898-04-30 00:00:00.0 Amsterdam, Concertgebouw

recordings

  • Songs 1 NM Classics

publications

  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 2 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds 9272727
  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 3 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds 9272727
  • Die Liebende schreibt Noske, A.A. 2446
  • Diepenbrock Album B/M Vol. II
  • Diepenbrock Album T/S Vol. I

  • Die Liebende schreibt (“Ein Blick von deinen Augen in die meinen”)
  • Goethe, Johann Wolfgang von
  • alt of mezzosopraan en piano // sopraan en piano
  • 1887-03-12 00:00:00.0 - 1887-03-17 00:00:00.0 | revised 1897-03-06 00:00:00.0
  • duration 4:10

Op 30 april 1898 vertolkte de sopraan Aaltje Noordewier-Reddingius in het Amsterdamse Concertgebouw zeven liederen van Alphons Diepenbrock, waaronder het sonnet Die Liebende schreibt, een van de interessantste zettingen uit zijn vroege periode. Omdat het de eerste keer was dat Diepenbrock als liedcomponist naar buiten trad, kreeg hij ruim aandacht in de pers. …more >

Die Liebende schreibt (incipit)


Op 30 april 1898 vertolkte de sopraan Aaltje Noordewier-Reddingius in het Amsterdamse Concertgebouw zeven liederen van Alphons Diepenbrock, waaronder het sonnet Die Liebende schreibt, een van de interessantste zettingen uit zijn vroege periode. Omdat het de eerste keer was dat Diepenbrock als liedcomponist naar buiten trad, kreeg hij ruim aandacht in de pers.

Deze compositie, die dateert van maart 1887, is overgeleverd in diverse lezingen en transposities. Hoewel ontworpen als een lied voor alt of mezzosopraan (in B-groot), heeft Diepenbrock in 1897 een herziene versie (in D-groot) gemaakt voor Aaltje Noordewier. Autograaf A-35(5) en semi-autograaf A-80(10) waren eigendom van deze zangeres. Aangezien zij een pleitbezorgster werd van Diepenbrocks composities, is Die Liebende schreibt in 1905 gepubliceerd als een lied voor sopraan en in de gedrukte editie aan haar opgedragen.

Het was de Nederlandse muziekuitgever A.A. Noske die in maart van dat jaar het initiatief had genomen tot publicatie van een ruime selectie uit de liederen die Diepenbrock tot dan toe had gecomponeerd:

Met groote belangstelling heb ik uw manuscripten leeren kennen, en ik kan het niet nalaten U mijn bewondering te kennen te geven voor hetgeen U hebt gewrocht. Reeds veel vroeger hadden die werken m.i. moeten verschijnen. Moeten ze nu ook voor het vervolg onbekend blijven? (BD IV:348)

Het resultaat was dat er in oktober 1905, naast de Hymne voor viool (RC 44), elf liederen van Diepenbrock verschenen, waaronder Die Liebende schreibt.

Zeven jaar later herschreef Diepenbrock dit lied opnieuw voor de Hongaarse alt Ilona Durigo, na haar vertolking van Liebesklage (RC 95). De laatste versie van Die Liebende schreibt (in B-groot) is gepubliceerd in 1955.

verfijningen in de tekstdeclamatie

De tussenspelen van de piano accentueren Goethes sonnetvorm. Diepenbrocks zetting volgt de tekstinhoud echter op de voet en uit diverse ritmische aanpassingen van de vocale partij blijkt hoezeer hij in de latere versies bleef streven naar verfijningen in de tekstdeclamatie. Melodische wijzigingen hangen in een aantal gevallen samen met opvallende harmonische veranderingen. Zo wordt het halfverminderde septiemakkoord, dat al in enkele van Diepenbrocks vroegste liederen prominent aanwezig is als tekstillustrerend element, in de latere versies van Die Liebende schreibt ook toegepast als expressiemiddel. De versregel “Die Träne trocknet wieder unversehens” (begin derde couplet) bijvoorbeeld krijgt meer zeggingskracht door de combinatie van voorhouding en halfverminderd septiemakkoord onder “Träne”. Vergeleken met Diepenbrocks andere liederen uit deze periode is de pianobegeleiding van Die Liebende schreibt opvallend transparant.

Uit aantekeningen in één van de autografen blijkt nog dat Diepenbrock instrumentatie van dit lied heeft overwogen en de aan Noordewier geschonken semi-autograaf bevat een interessante aanwijzing in zijn hand (A-80(10), binnenzijde omslag):

Die Clavierbegleitung dieses Liedes muss nicht als Klaviersatz, sondern als Klavierauszug einer aus Saiten, Holzbläser und Harfe bestehenden Orchesterbegleitung aufgefasst werden. Die rhythmischen und dynamischen Abstufungen müssen sich durchaus nach dem Gesangsvortrag richten.

Désirée Staverman



Die Liebende schreibt

Ein Blick von deinen Augen in die meinen,
Ein Kuß von deinem Mund auf meinem Munde,
Wer davon hat, wie ich, gewisse Kunde,
Mag dem was anders wohl erfreulich scheinen?

Entfernt von dir, entfremdet von den Meinen,
Führ' ich stets die Gedanken in die Runde
Und immer treffen sie auf jene Stunde,
Die einzige: da fang' ich an zu weinen.

Die Träne trocknet wieder unversehens:
Er liebt ja, denk' ich, her in diese Stille,
Und solltest du nicht in die Ferne reichen?

Vernimm das Lispeln dieses Liebewehens;
Mein einzig Glück auf Erden ist dein Wille,
Dein freundlicher zu mir; gib mir ein Zeichen!

 


  • A-6(7) Die Liebende schreibt, for Alt oder MezzoSopran

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4

    A-6(7) for Alt oder MezzoSopran, dated on the first page 12 Maart 1887 and on the last page 1887

    • 1887-03-12 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 4
  • A-26(1) Die Liebende schreibt, for mezzo-soprano

    A-26(1) for mezzo-soprano, dated on the last page 17 Maart 1887

    • 1887-03-17 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-35(5) Die Liebende schreibt, for soprano

    A-35(5) for soprano, dated on the last page 12 Maart / April 1887/ Alph. Diepenbrock / 6 Maart 1897

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-4(3) Die Liebende schreibt, in D Major

    semi-autograph A-4(3) in D Major, dated on the last page 12 Maart 1887

    • 1887-03-12 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-49(7) Die Liebende schreibt

    copy A-49(7) in B flat Major for contralto Cateau Loman

    • dedication: in B flat Major for contralto Cateau Loman
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-80(10) Die Liebende schreibt

    semi-autograph A-80(10) in D Major

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • B-1(1) Die Liebende schreibt, for mezzo-soprano

    B-1(1) for mezzo-soprano, dated on the first page 1887

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown

  • Songs 1

    cd NM Classics
    Alexander, Roberta ♦ Jansen, Rudolf ♦ Nes, Jard van ♦ Holl, Robert ♦ Prégardien, Christoph

    Tracks:

  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 2

    1993 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds Staverman, Désirée
  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 3

    1995 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds Staverman, Désirée
  • Die Liebende schreibt

    1905 Noske, A.A.
  • Diepenbrock Album B/M Vol. II

    1955 Reeser, Eduard
  • Diepenbrock Album T/S Vol. I

    1951 Reeser, Eduard

30 apr 1898: Eerste uitvoering van Ik ben in eenzaamheid niet meer alleen (RC 41), Écoutez la chanson bien douce (RC 40), Die Liebende schreibt (RC 20), Hinüber wall' ich (RC 37), Lied der Spinnerin (RC 42), Ave Maria (RC 23) en Canticum “O Jesu ego amo te” (RC 29) door Aaltje Noordewier-Reddingius met begeleiding van Anton Tierie tijdens een soiree in de Kleine Zaal van het Concertgebouw te Amsterdam, waarbij Josephine Royaards-Spoor gedichten van Willem Kloos, H.J. Boeken, Bredero en Vondel voordraagt.

Over de beteekenis van de dichtwerken mag ik, als musicus, het zwijgen bewaren; trouwens er kwamen onder de voorgedragen geen voor over wier meer of minder sympathiewekkende eigenschappen men niet reeds een geruimen tijd een gevoelen heeft hooren uitspreken. Men mag daarom m.i. gerust het zwaartepunt van dezen avond zoeken in het muzikale gedeelte. De compositiën van Diepenbrock toch zijn zoo goed als geheel en al onbekend. Wel is de mis voor mannenstemmen en orgel in druk verschenen, wel zijn de Reijen voor v. d. Vondel's Gysbrecht van Aemstel Woensdag ll. uitgevoerd, wel werd ook het Stabat mater ten gehoore gebracht, maar zelfs deze werken zijn daardoor nog niet als bekend te beschouwen. En van de liederen voor een stem zijn, met uitzondering van een paar uit vroeger tijden, geen in druk verschenen en ook niet in 't openbaar ten gehoore gebracht. Men kan dus zeggen, dat wij in Diepenbrock een nieuwe verschijning mogen begroeten. Maar niet alleen omdat zijne werken nog weinig bekend zijn, moet men Diepenbrock een nieuwe verschijning noemen; neen, ook de wijze, waarop hij der tonen kunst beoefent, mag men als op zichzelf staande beschouwen. Wij hebben dus met een nieuwe verschijning, in den absoluten zin van het woord, te doen.

Het Nieuws van den Dag (Dan. de Lange), 1 mei 1898

pdf All reviews for RC 20 Die Liebende schreibt (“Ein Blick von deinen Augen in die meinen”)