english | nederlands

RC 42 Lied der Spinnerin (“Es sang vor langen Jahren”)

text source

Ausgewählte Schriften von Clemens Brentano. I. Aus der Chronika eines fahrenden Schülers (Einsiedeln/Waldschut: Benziger s.d.), 22-23

first performance

1898-04-30 00:00:00.0 Amsterdam, Concertgebouw

recordings

  • Anniversary Edition 5 Et'cetera KTC 1435 CD5

publications

  • Diepenbrock Album T/S Vol. I
  • Zwei Lieder Noske, A.A. 11048322

  • Lied der Spinnerin (“Es sang vor langen Jahren”)
  • Brentano, Clemens
  • soprano and piano
  • 1898-04-16 00:00:00.0 - 1898-04-18 00:00:00.0
  • duration ca. 4:30

On 2 April 1898 Diepenbrock came into the possession of the Ausgewählte Schriften (Selected Writings) of Clemens Brentano (1778-1842), an exponent of German early Romanticism. Exactly two weeks later he composed Lied der Spinnerin (Song of the Spinner) on a poem from part I of the edition Aus der Chronika eines fahrenden Schülers (From The Chronicles of a Travelling Student, published in 1818). Brentano situated this novella in the Middle Ages. A roaming beggar student tells stories accompanied by several ‘folk ballads’, like Brentano’s Der Spinnerin Nachtlied (The Night Song of the Spinner, c. 1800). In the light of the moon a woman sits all alone at her spinning wheel. Over and over again the song of the nightingale evokes memories of the long bygone happy years she had with her deceased lover. The bird song brings both rapture and profound sorrow. …more >

Lied der Spinnerin (incipit)


On 2 April 1898 Diepenbrock came into the possession of the Ausgewählte Schriften (Selected Writings) of Clemens Brentano (1778-1842), an exponent of German early Romanticism. Exactly two weeks later he composed Lied der Spinnerin (Song of the Spinner) on a poem from part I of the edition Aus der Chronika eines fahrenden Schülers (From The Chronicles of a Travelling Student, published in 1818). Brentano situated this novella in the Middle Ages. A roaming beggar student tells stories accompanied by several ‘folk ballads’, like Brentano’s Der Spinnerin Nachtlied (The Night Song of the Spinner, c. 1800). In the light of the moon a woman sits all alone at her spinning wheel. Over and over again the song of the nightingale evokes memories of the long bygone happy years she had with her deceased lover. The bird song brings both rapture and profound sorrow.

Diepenbrock already knew this poem a lot earlier, as we can read in a letter to Frederik van Eeden from 1893: “Do you know the little gem of a poem

Es sang vor langen Jahren (Many years ago)
Wohl oft [sic] die Nachtigall. (The nightingale often sang)

I think this is more beautiful than all Heine put together.” (BD I:437)

Already as a child Diepenbrock had often heard about Brentano during visits to his grandfather Bernard in Bocholt, as Brentano was a friend of Bernard’s brother, Mgr. Melchior Diepenbrock (1798-1853), bishop of Breslau. Melchior, himself also a poet, greatly admired Des Knaben Wunderhorn (The Boy’s Magic Horn), a collection of folk poems Brentano had published together with Achim von Arnim. Thus, Alphons had become familiar with these literary works from an early age.

Like a folk song

In his setting of Lied der Spinnerin Diepenbrock wanted to reflect the simple strophic character of Brentano’s text. The programme notes for the first performance of the orchestrated version (RC 75), which – though unsigned – were apparently by Diepenbrock, say: The song is constructed from two themes, with strophic repeats, like a folk song. (BD V:702) The character indication at the beginning of the vocal part reads dolce e semplice. Diepenbrock placed the accompaniment in the middle and high register of the piano (he does not go below g in the small octave) and the dynamics are pp almost throughout. Strikingly, in manuscript A-41(5) Diepenbrock added Streichquartett (String Quartet) in brackets to the indication Pianoforte at the beginning of the system of the piano part.

Diepenbrock dedicated the song to Aaltje Noordewier-Reddingius, who performed it for the first time in the Recital Hall of the Amsterdam Concertgebouw already that same month, on 30 April 1898. At that memorable soirée she premiered six more songs by Diepenbrock, including Die Liebende schreibt (The Lover Writes, RC 20) and Hinüber wall’ ich (I Pilgrimage Over There, RC 37), which were also dedicated to her.

Lied der Spinnerin is one of the eleven songs published by A.A. Noske in October 1905. When preparing this composition for print, Diepenbrock added general performance directions for the singer and pianist, respectively Sehr schlicht und zart, durchaus im Tone eines Volksliedes (Very simple and soft, in the tone of a folk song throughout ) and Die Begleitung stets sehr zart (The accompaniment very soft throughout). The suggestive direction Streichquartett has been indicated in the edition as: quasi Vlni con sordini (like violins con sordino).

After Aaltje Noordewier had performed the song again in the autumn of 1906 at a concert in Rotterdam, Diepenbrock decided to orchestrate it for her. In 1908 Diepenbrock was to set Brentano’s poem Der Abend (The Evening) to music as well (see RC 88-90).

Désirée Staverman

  Illustration: On the inside of the cover of Ausgewählte Schriften von Clemens Brentano Diepenbrock noted the musical phrase “So oft der Mond mag scheinen Gedenk ich Dein allein” (Whenever the moon cares to shine, I remember you alone) from his Lied der Spinnerin.



Es sang vor langen Jahren
Wohl auch die Nachtigall!
Das war wohl süßer Schall,
Da wir zusammen waren.

Ich sing' und kann nicht weinen,
Und spinne so allein,
Den Faden klar und rein
So lang' der Mond wird scheinen.

Als wir zusammen waren,
Da sang die Nachtigall;
Nun mahnet mich ihr Schall,
Daß du von mir gefahren.

So oft der Mond mag scheinen,
Denk ich wohl dein allein.
Mein Herz ist klar und rein –
Gott wolle uns vereinen.

Seit du von mir gefahren,
Singt stets die Nachtigall;
Ich denk bei ihren Schall,
Wie wir zusammen waren.

Gott wolle uns vereinen!
Hier spinn ich so allein.
Der Mond scheint klar und rein;
Ich sing und möchte weinen.

Many years ago there sang
The nightingale, to be sure!
That must have been a sweet sound
When we were together.

I sing and cannot weep,
And spin alone
The thread so clear and pure
As long as the moon shall shine.

When we were together
The nightingale sang;
Now her sound reminds me
That you have gone away from me.

Whenever the moon shines,
I think only of you.
My heart is serene and pure –
May God unite us.

Since you went away from me,
The nightingale is always singing;
When I hear it I remember
How we used to be together.

May God unite us!
I spin all alone here
The moon shines so clearly and purely;
I sing and want to weep.

 


  • A-41(5) Lied der Spinnerin

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4

    A-41(5) with dedication on the title page Gecomponeerd voor Aaltje Noordewier Reddingius 16 April 1898 and dated on the last page 18 April 1898

    • 1898-04-18 00:00:00.0
    • dedication: Gecomponeerd voor Aaltje Noordewier Reddingius
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 4
  • A-35(4') Lied der Spinnerin (vocal score)

    vocal part A-35(4') dated on the last page 16 April 1898

    • 1898-04-16 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-35(4) Lied der Spinnerin

    A-35(4) with dedication on the first page gecomponeerd voor Aaltje and dated on the first and last pages 16 April 1898

    • 1898-04-16 00:00:00.0
    • dedication: gecomponeerd voor Aaltje
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown

  • click to enlarge

    Anniversary Edition 5

    cd Et'cetera KTC 1435 CD5
    Alexander, Roberta ♦ Jansen, Rudolf ♦ Nes, Jard van ♦ Holl, Robert ♦ Prégardien, Christoph ♦ Pfeiler, Christa ♦ Doeselaar, Leo van ♦ McFadden, Claron ♦ Kuyken, David

    Tracks: 1 = RC 3; 2 = RC 6; 3 = RC 11; 4 = RC 12; 5 = RC 16; 6 = RC 20; 7 = RC 25; 8 = RC 42; 9 = RC 55; 10 = RC 121; 11 = RC 90; 12 = RC 95; 13 = RC 91

  • Diepenbrock Album T/S Vol. I

    1951 Reeser, Eduard
  • Zwei Lieder

    1905 Noske, A.A.

30 apr 1898: Eerste uitvoering van Ik ben in eenzaamheid niet meer alleen (RC 41), Écoutez la chanson bien douce (RC 40), Die Liebende schreibt (RC 20), Hinüber wall' ich (RC 37), Lied der Spinnerin (RC 42), Ave Maria (RC 23) en Canticum “O Jesu ego amo te” (RC 29) door Aaltje Noordewier-Reddingius met begeleiding van Anton Tierie tijdens een soiree in de Kleine Zaal van het Concertgebouw te Amsterdam, waarbij Josephine Royaards-Spoor gedichten van Willem Kloos, H.J. Boeken, Bredero en Vondel voordraagt.

Over de beteekenis van de dichtwerken mag ik, als musicus, het zwijgen bewaren; trouwens er kwamen onder de voorgedragen geen voor over wier meer of minder sympathiewekkende eigenschappen men niet reeds een geruimen tijd een gevoelen heeft hooren uitspreken. Men mag daarom m.i. gerust het zwaartepunt van dezen avond zoeken in het muzikale gedeelte. De compositiën van Diepenbrock toch zijn zoo goed als geheel en al onbekend. Wel is de mis voor mannenstemmen en orgel in druk verschenen, wel zijn de Reijen voor v. d. Vondel's Gysbrecht van Aemstel Woensdag ll. uitgevoerd, wel werd ook het Stabat mater ten gehoore gebracht, maar zelfs deze werken zijn daardoor nog niet als bekend te beschouwen. En van de liederen voor een stem zijn, met uitzondering van een paar uit vroeger tijden, geen in druk verschenen en ook niet in 't openbaar ten gehoore gebracht. Men kan dus zeggen, dat wij in Diepenbrock een nieuwe verschijning mogen begroeten. Maar niet alleen omdat zijne werken nog weinig bekend zijn, moet men Diepenbrock een nieuwe verschijning noemen; neen, ook de wijze, waarop hij der tonen kunst beoefent, mag men als op zichzelf staande beschouwen. Wij hebben dus met een nieuwe verschijning, in den absoluten zin van het woord, te doen.

Het Nieuws van den Dag (Dan. de Lange), 1 mei 1898

pdf All reviews for RC 42 Lied der Spinnerin (“Es sang vor langen Jahren”)