english | nederlands

RC 68 Les chats (“Les amoureux fervents et les savants austères”)

text source

Charles Baudelaire, Les Fleurs du mal. Nouvelle édition (Paris: Calman Lévy 1890), 189

first performance

1915-10-27 00:00:00.0 Amsterdam, Concertgebouw

dedicatees

recordings

  • Anniversary Edition 6 Et'cetera KTC 1435 CD6

publications

  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 5 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds 1930481
  • Diepenbrock Album B/M Vol. I
  • Les chats De Nieuwe Muziekhandel 7937408

  • Les chats (“Les amoureux fervents et les savants austères”)
  • Baudelaire, Charles
  • alt en piano // mezzosopraan en piano
  • 1906-02-23 00:00:00.0
  • duration 3:40

Nadat Diepenbrock begin februari 1906 het grootschalige symfonische lied Im grossen Schweigen (RC 67) had voltooid, had hij er plezier in iets compleet anders aan te pakken: Les chats van Baudelaire, een gedicht dat zijn vriendin Johanna Jongkindt (1882-1945) erg aardig vond. Een eerste poging op 19 februari bleek vruchteloos: Ik heb nog geprobeerd het Sonnet van Katerling van Baudelaire voor je te componeeren, dat je het zelf zingen kon, maar ben er weer van afgekomen. (BD V:95) Maar vier dagen later lukte het Diepenbrock de noten aus einem Guss op papier te zetten. Van het resultaat was Johanna zeer gecharmeerd, zo blijkt uit de brief die hij op 3 maart aan haar schreef: …more >

Les chats (incipit)


Nadat Diepenbrock begin februari 1906 het grootschalige symfonische lied Im grossen Schweigen (RC 67) had voltooid, had hij er plezier in iets compleet anders aan te pakken: Les chats van Baudelaire, een gedicht dat zijn vriendin Johanna Jongkindt (1882-1945) erg aardig vond. Een eerste poging op 19 februari bleek vruchteloos: Ik heb nog geprobeerd het Sonnet van Katerling van Baudelaire voor je te componeeren, dat je het zelf zingen kon, maar ben er weer van afgekomen. (BD V:95) Maar vier dagen later lukte het Diepenbrock de noten aus einem Guss op papier te zetten. Van het resultaat was Johanna zeer gecharmeerd, zo blijkt uit de brief die hij op 3 maart aan haar schreef:

Het doet mij erg veel plezier dat je zoo’n pret in het liedje hebt. Of er wat aan is, zou ik pas kunnen weten als ik het goed had hooren zingen. Maar de hoofdzaak is als jij er plezier in hebt en het kunt ‘kwieken’. (BD V:104)

Diepenbrock heeft hij geen enkele wijziging aangebracht in zijn compositie, die hij in oktober 1907 orkestreerde (zie RC 81).

Baudelaires gedicht gaat over het mysterie van de kat, in gelijke mate bemind door strenge geleerden èn vurig verliefden op rijpere leeftijd, en – net als zij – kouwelijk en honkvast. Baudelaire schildert het trotse, duistere karakter van katten, hoe zij de houding aannemen van sfinxen, eenzelvig verzonken in een droom zonder einde, het knetterende vonken van hun vacht en de glinstering in de ondoorgrondelijke ogen.

In zijn compositie heeft Diepenbrock de sonnetvorm duidelijk gestalte gegeven: als markering van het slot van iedere strofe treedt in de pianopartij hetzelfde motief op.

Diepenbrock componeerde Les chats oorspronkelijk voor alt, in de frygische modus op e. In deze ligging is het lied op 27 oktober 1915 in première gegeven door Alice Plato en Evert Cornelis (1884-1931), en in 1918 gepubliceerd door De Nieuwe Muziekhandel. In september van dat jaar besloot de componist het lied te transponeren voor de mezzosopraan Berthe Seroen (1882-1957), aanvankelijk een halve toon hoger (brief aan Seroen d.d. 27 september 1918), maar bij nader inzien ook een hele toon hoger (brief d.d. 28 september). Samen met Evert Cornelis heeft zij Les chats veelvuldig uitgevoerd.

Eerder bracht Diepenbrock zelf het lied met Anke Schierbeek (1878-1960) in het openbaar ten gehore. Dat was op 1 en 8 maart 1916 in de tentoonstellingszaal van het gebouw van de Amsterdamsche Handelsbank tijdens benefietconcerten ten bate van Belgische oorlogsslachtoffers.

Ton Braas



Les chats

Les amoureux fervents et les savants austères
Aiment également, dans leur mûre saison,
Les chats puissants et doux, orgueil de la maison,
Qui comme eux sont frileux et comme eux sédentaires.

Amis de la science et de la volupté,
Ils cherchent le silence et l'horreur des ténèbres;
L'Érèbe les eût pris pour ses coursiers funèbres,
S'ils pouvaient au servage incliner leur fierté.

Ils prennent en songeant les nobles attitudes
Des grands sphinx allongés au fond des solitudes,
Qui semblent s'endormir dans un rêve sans fin;

Leurs reins féconds sont pleins d'étincelles magiques,
Et des parcelles d'or, ainsi q'un sable fin,
Étoilent vaguement leurs prunelles mystiques.

 

Cats

No one but indefatigable lovers and old
Chilly philosophers can understand the true
Charm of these animals serene and potent, who
Likewise are sedentary and suffer from the cold.

They are the friends of learning and of sexual bliss;
Silence they love, and darkness, where temptation breeds.
Erebus would have made them his funereal steeds,
Save that their proud free nature would not stoop to this.

Like those great sphinxes lounging through eternity
In noble attitudes upon the desert sand,
They gaze incuriously at nothing, calm and wise.

Their fecund loins give forth electric flashes, and
Thousands of golden particles drift ceaselessly,
Like galaxies of stars, in their mysterious eyes.

(transl. George Dillon)

 


  • A-62(2) Les chats

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4

    A-62(2) signed and dated on the last page A Diepenbrock 23 Febr 1906 and with dedication on the first page Voor Jo

    • 1906-02-23 00:00:00.0
    • dedication: Voor Jo
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 4
  • A-56(2) Les chats

    A-56(2), copied by Johanna Jongkindt, signed and dated on the first page A Diepenbrock 26 Febr. 1906

    • 1906-02-26 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-80(13) Les chats

    semi-autograph A-80(13) with dedication on the first page A J.J.

    • dedication: A J.J
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-92(2) Les chats

    copy A-92(2)

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • B-7(6) Les chats

    B-7(6) dated (Febr. 1906)

    • 1906-02-01 00:00:00.0 – 1906-02-28 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • HGM 189/023c Les chats, for mezzo soprano

    semi-autograph HGM 189/023c (NMI, archive Berthe Seroen) for mezzo soprano

    • location: Nederlands Muziek Instituut, archive Berthe Seroen
    • pages: unknown
  • HGM 189/28 Les chats

    HGM 189/28 (NMI, archive Berthe Seroen) in F Phrygian

    • location: Nederlands Muziek Instituut, archive Berthe Seroen
    • pages: unknown
  • HGM 189/29

    HGM 189/29 (NMI, archive Berthe Seroen) in F# Phrygian

    • location: Nederlands Muziek Instituut, archive Berthe Seroen
    • pages: unknown

  • click to enlarge

    Anniversary Edition 6

    cd Et'cetera KTC 1435 CD6
    Alexander, Roberta ♦ Jansen, Rudolf ♦ Nes, Jard van ♦ Holl, Robert ♦ Prégardien, Christoph ♦ Pfeiler, Christa ♦ Doeselaar, Leo van ♦ McFadden, Claron ♦ Ameling, Elly ♦ Meer, Richte van der ♦ Baldwin, Dalton

    Tracks: 1 = RC 79; 2 = RC 68; 3 = RC 117; 4 = 97; 5 = RC 132; 6 = RC 104; 7 = RC 111; 8 = RC 43; 9 = RC 99; 10 = RC 138; 11 = RC 137; 12 = RC 4; 13 = RC 15; 14 = RC 14; 15 = RC 13; 16 = RC 51

  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 5

    1996 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds Braas, Ton
  • Diepenbrock Album B/M Vol. I

    1952 Reeser, Eduard
  • Les chats

    1918 De Nieuwe Muziekhandel

27 okt 1915 Eerste uitvoering van de Berceuse voor mezzosopraan en piano (RC 112) door Alice Plato met begeleiding van Evert Cornelis in de Kleine Zaal van het Concertgebouw te Amsterdam. Op het programma staat ook Les chats.

Het geheele programma was eene noviteit en gij ziet, dat Alice Plato nog immer radicaal optreedt. Een coup de théâtre van negen Hollandsche manuscripten, waaronder vier prullen en vijf meesterstukjes. Ik noem alleen de laatste: Il pleure dans mon coeur van Carl Smulders, La chanson de Marie-des-Anges van Oberstadt, Berceuse en Les chats van Diepenbrock, Le grand Lustrucu van Dresden. Wie zou meer verlangen? Dat gebeurt anders alleen op een binnenlandsch muziekfeest, wanneer de zangers en zangeressen met dik geld betaald worden voor het Hollandsche lied.

De Telegraaf (Matthijs Vermeulen), 28 oktober 1915

 

Oberstadt componeerde La chanson de Marie-des-Anges, het gedicht van Jean Richepin; dit en twee liederen van Diepenbrock, Berceuse en Les chats, verdienden onze belangstelling 't meest.

Algemeen Handelsblad (S.Z. [= W.N.F. Sibmacher Zijnen]), 28 oktober 1915

pdf All reviews for RC 68 Les chats (“Les amoureux fervents et les savants austères”)