english | nederlands

RC 18 Rouw om het jaar (“Maanden komt, brengt bloemen aan”)

text source

Albert Verwey, Persephone en andere gedichten (The Hague: Rössing 1885), 39-41

dedicatees

publications

  • Rouw om het jaar voor vierstemmig vrouwenkoor en piano Donemus 27176849

  • Rouw om het jaar (“Maanden komt, brengt bloemen aan”)
  • Verwey, Albert
  • vrouwenkoor en piano
  • 1886-09-09 00:00:00.0 - 1886-09-12 00:00:00.0
  • duration 5:00

Albert Verweys elegie Rouw om het jaar is ontstaan op oudejaarsavond 18841 en is grotendeels geïnspireerd op Percy Bysshe Shelley’s Autumn: a Dirge en Alfred Lord Tennysons The Death of the Old Year.2 De gedachte achter de 11 laatste regels is geheel origineel. Daarin roept Verwey één maand in het bijzonder op om het nieuwe jaar in te luiden: …more >

Rouw om het jaar (incipit)


Albert Verweys elegie Rouw om het jaar is ontstaan op oudejaarsavond 18841 en is grotendeels geïnspireerd op Percy Bysshe Shelley’s Autumn: a Dirge en Alfred Lord Tennysons The Death of the Old Year.2 De gedachte achter de 11 laatste regels is geheel origineel. Daarin roept Verwey één maand in het bijzonder op om het nieuwe jaar in te luiden:

Zoete Mei, die altijd lacht,
Ween niet meer met hangend haar.
[…]
Ik hoor op mijn drempel gelach en gevlei:
’t Is het nieuwe jaar en de blijde Mei
Wenkt het met bloemen naderbij.

Dit gedeelte zou voor Herman Gorter de aanleiding zijn geweest voor zijn beroemde gedicht Mei.3

Diepenbrock componeerde Rouw om het jaar tussen 9 en 12 september 1886 voor de koorklas van zangpedagoge Cateau Esser (1858-1923). Deze alt was op haar eenentwintigste naar Frankfurt getogen om er gedurende drie jaar les te krijgen van Julius Stockhausen en had vervolgens in Parijs een aanvullende zang- en toneelopleiding gehad. Na haar terugkeer in Amsterdam in 1883 startte zij een lespraktijk waar ook Diepenbrocks zuster Marie leerde zingen. Esser hoorde tot de vriendenkring van de familie. Zo schonk Diepenbrock haar in juli 1886 een exemplaar van het tweedelige Richard Wagner’s Leben und Wirken. Festgabe zur Eröffnung der Bühnenweihfestspiele zu Bayreuth (1882) van Carl Fr. Glasenapp, een maand vóór zijn verblijf in Bayreuth (16-21 augustus), waar hij voorstellingen van Parsifal en Tristan und Isolde zou bijwonen.

Tijdens haar trainingen in ensemblezang heeft Cateau Esser Rouw om het jaar gebruikt; sporen in de overgeleverde manuscripten duiden daarop. Er is echter niets bekend van een openbare uitvoering tijdens Diepenbrocks leven.

Het werk bestaat uit vier delen, waarvan de eerste twee (beide a cappella) overwegend in e-klein staan, zonder dat de muziek overloopt van de zwaarmoedigheid waarvan in de tekst sprake is. Vervolgens wordt door middel van een tussenspel van acht maten (quasi marcia) de piano geïntroduceerd, die in deel III en IV het vierstemmige vrouwenkoor begeleidt. Het optimistisch gestemde slotdeel speelt zich voornamelijk in E-groot af en eindigt in G.

Poging tot uitgave

Tijdens de voorbereidingen, eind 1895, van de gedrukte uitgave van de reizangen uit Vondels Gijsbrecht van Aemstel bij De Erven F. Bohn te Haarlem (zie RC 30) verzocht Diepenbrock directeur J.K. Tadema om ook Rouw om het jaar uit te brengen; naar zijn mening was er behoefte aan repertoire voor vrouwenkoor. (BD II:383) De volgende dag reeds benaderde Tadema, die zich vóór de prestigieuze Vondel-editie als uitgever niet met muziek had beziggehouden, Bernard Zweers om advies en kreeg per kerende post als antwoord:

Het is volkomen waar, dat er gebrek is aan vrouwenkoren; maar… ligt het op Uw weg dergelijke zaken te gaan uitgeven; wilt Ge uitgever van Muziekwerken worden? Het bewuste koor is mij onbekend; wellicht heb ik het gezien, maar, in elk geval, herinner ik het me niet meer. (ibid.)

Hierop zag Tadema af van het uitgeven van Rouw om het jaar. (BD II:384)

In 1948 verscheen bij Donemus een lichtdruk-uitgave van een handgeschreven kopie van Rouw om het jaar.

Robert Spannenberg

1 Anthonie Donker (ps. van N.A. Donkersloot), De episode van de vernieuwing onzer poëzie (1880-1894) (Utrecht: De Gemeenschap 1929), 130.

2 Gerben Colmjon, De Beweging van Tachtig. Een cultuurhistorische verkenning in de negentiende eeuw (Utrecht: Het Spectrum 1963), 267.

3 Titia Johanna Langeveld-Bakker, Herman Gorter’s dichterlijke ontwikkeling in Mei, verzen en eerste sonnetten (Groningen: Wolters 1934), 110.

 



Maanden, komt, brengt bloemen aan,
De lucht is bleek met de laatste maan,
En het jaar, het jaar is dood!
Het jaar is een koud, dood man in huis,
En ik wil het begraven met zang en geruis
Van vallende bloemen...
Het jaar, ach 't jaar is dood!...

Blijde maanden van 't dode jaar,
Vollegt zachter achter de baar
Dan toen gij volgde na elkaar,
Armvollen dragend van blijde bloemen...
Eerste en laatste maanden, treedt
Langs de baar met slepend kleed –
Uw preevlende lippen noemen
Spelend de naam van 't jaar...
Ach, 't schone jaar is dood!...

Maanden, die als maagden zijt,
Strooit rondóm hem bloemen en kruid, –
Hij was een schoon, groot man in zijn tijd,
Draagt hem met zangen en klagen uit!...
Bloemen liggen om 't schone hoofd,
Bloemen over de baar –
Maar het licht, ach het licht is gedoofd
In de ogen van 't dode jaar.

Gaat nog eenmaal rond de baar,
Komt dan weêr...
Ziet nog eens naar 't dode jaar,
Dan niet meer...

Zoete Mei, die altijd lacht,
Ween niet meer met hangend haar –
Gij zijt de schoonste van ieder jaar,
Ween niet meer, maar wacht:
Wacht met uw zusters ter wederzij,
Hand in hand:
Ik hoor op mijn drempel gelach en gevlei:
't Is het nieuwe jaar en de blijde Mei
Wenkt het met bloemen naderbij –
De koude maand schuilt weg aan de wand:
't Nieuwjaar gaat háar voorbij...


  • A-5 Rouw om het jaar

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4
    • 5
    • 6
    • 7
    • 8
    • 9
    • 10
    • 11

    semi-autograph A-5 dated on the last page gecomponeerd 9-12 Sept 1886 and with dedication on the title page Gecomponeerd voor de Koorklasse van Cateau Esser

    • 1886-09-09 00:00:00.0 – 1886-09-12 00:00:00.0
    • dedication: Gecomponeerd voor de Koorklasse van Cateau Esser
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 11
  • A-4(12) Rouw om het jaar

    semi-autograph A-4(12) with date on the first page Sept 1886 and on the last page A D Amsterdam. 9-12 Sept 1886

    • 1886-09-09 00:00:00.0 – 1886-09-12 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • SL-9 Rouw om het jaar, set of the choral parts

    set of the choral parts (soprano I and II contain some annotations of the composer, while the parts of alto I en II are fully autograph)

    • pages: unknown

  • Rouw om het jaar voor vierstemmig vrouwenkoor en piano

    1948 Donemus