english | nederlands

RC 93 Ergo bibamus (“Hier sind wir versammelt zu löblichen Thun”)

text source

Goethe’s Gedichte I (Stuttgart: J.G. Cotta 1868), 85-86

publications

  • Fünf Gesänge nach Goethe für gemischten Chor ohne Begleitung Noske, A.A. 28938895
  • Fünf Gesänge nach Goethe für gemischten Chor ohne Begleitung (reprint) Donemus 25374616

  • Ergo bibamus (“Hier sind wir versammelt zu löblichen Thun”)
  • Goethe, Johann Wolfgang von
  • vocaal kwartet
  • 1908-11-23 00:00:00.0
  • duration 2:40

Tijdens de voorbereiding van de concerten in oktober 1908 waarop Gerard Zalsman met zijn solistenkwartet Diepenbrocks Gleich zu Gleich (RC 85), Wandrers Nachtlied (RC 86) en Auf dem See (RC 87) ten doop zou houden, vroeg hij de componist om een ‘drinkliedje’ te schrijven dat als toegift zou kunnen fungeren. Diepenbrock is toen direct begonnen aan een omwerking van een mannenkoorzetting die hij in 1884 had gemaakt van Goethes Ergo bibamus. (BD VI:59) De eerste opzet, gedateerd 11 oktober, is te vinden verspreid over meerdere pagina's van schetsboek C-9 dat hij in 1908 gebruikte. Daartussen zijn schetsen genoteerd van het lied Celebrität (RC 91), waarnaar hij vervolgens zijn volledige aandacht liet uitgaan. Als Ergo bibamus weer opduikt is het inmiddels een maand later: het netschrift B-11(8) dateert van 23 november 1908. …more >

Ergo bibamus (incipit)


Tijdens de voorbereiding van de concerten in oktober 1908 waarop Gerard Zalsman met zijn solistenkwartet Diepenbrocks Gleich zu Gleich (RC 85), Wandrers Nachtlied (RC 86) en Auf dem See (RC 87) ten doop zou houden, vroeg hij de componist om een ‘drinkliedje’ te schrijven dat als toegift zou kunnen fungeren. Diepenbrock is toen direct begonnen aan een omwerking van een mannenkoorzetting die hij in 1884 had gemaakt van Goethes Ergo bibamus. (BD VI:59) De eerste opzet, gedateerd 11 oktober, is te vinden verspreid over meerdere pagina's van schetsboek C-9 dat hij in 1908 gebruikte. Daartussen zijn schetsen genoteerd van het lied Celebrität (RC 91), waarnaar hij vervolgens zijn volledige aandacht liet uitgaan. Als Ergo bibamus weer opduikt is het inmiddels een maand later: het netschrift B-11(8) dateert van 23 november 1908.

Zalsman liet verscheidene weken niet van zich horen, waaruit Diepenbrock concludeerde dat het stuk voorlopig niet nodig was. In december stuurde hij het manuscript naar zijn vriend W.G. Hondius van den Broek om erover van gedachten te wisselen. In de begeleidende brief vermeldt Diepenbrock dat van de oorspronkelijke versie voor mannenkoor – dat oude ding zoals hij het noemde – geen noot is overgebleven, alleen het 1e motief, en ook dat nog veranderd. Inderdaad zijn in het thema een paar wijzigingen aangebracht, zoals te zien is bij een vergelijking van het schetsboek met het netschrift: de derde noot was oorspronkelijk ook een d en de gepuncteerde ritmes van m. 2-3 zijn in de plaats gekomen van achtste noten. Het marstempo, dat in de schets van 11 oktober 1908 expliciet staat aangegeven, is door een Allegro moderato vervangen. Maar het notenbeeld maakt duidelijk dat Diepenbrocks Ergo bibamus tamelijk strak in de maat moet worden uitgevoerd. Het is grotendeels syllabisch getoonzet; pas in het laatste “Ergo bibamus” hebben alle stemmen een melisme. Ook komen er opvallend weinig modulaties voor.

De datum van de eerste uitvoering is niet gedocumenteerd.

Ton Braas



Ergo bibamus !

Hier sind wir versammelt zu löblichem Tun,
Drum, Brüderchen, Ergo bibamus!
Die Gläser, sie klingen, Gespräche, sie ruh,
Beherziget Ergo bibamus!
Das heißt noch ein altes, ein tüchtiges Wort:
Es passet zum ersten und passet so fort,
Und schallet ein Echo vom festlichen Ort,
Ein herrliches Ergo bibamus!

Ich hatte mein freundliches Liebchen gesehn,
Da dacht’ ich mir: Ergo bibamus!
Und nahte mich freundlich, da ließ sie mich stehn;
Ich half mir und dachte: Bibamus!
Und wenn sie versöhnet euch herzet und küßt,
Und wenn ihr das Herzen und küssen vermißt,
So bleibet nur, bis ihr was Besseres wißt,
Beim tröstlichen Ergo bibamus!

Mich ruft mein Geschick von den Freunden hinweg;
Ihr redlichen! Ergo bibamus!
Ich scheide von hinnen mit leichtem Gepäck,
Drum doppelts Ergo bibamus!
Und was auch der Filz von dem Leibe sich schmorgt,
So bleibt für den Heitern doch immer gesorgt,
Weil immer dem Frohen der Fröhliche borgt;
Drum, Brüderchen! Ergo bibamus!

Was sollen wir sagen zum heutigen Tag?
Ich dächte nur: Ergo bibamus!
Er ist nun einmal von besonderem Schlag,
Drum immer aufs neue: Bibamus!
Er führet die Freude durch’s offene Thor,
Es glänzen die Wolken, es teilt sich der Flor,
Da leuchtet ein Bildchen, ein göttliches, vor!
Wir klingen und singen: Bibamus!

Therefore We Drink !

Here be we gathered in a worthy cause,
Therefore, little brother, ergo bibamus!
The glasses clink, the talk grows warm;
Say a heartfelt: ergo bibamus!
Call forth an old, a fitting phrase,
That suited of old and suits us now,
And raise an echo through the jolly old town,
A splendid: ergo bibamus!

I went to my lovely darling,
She said to me: Ergo bibamus!
As she snuggled closer to keep me beside her,
I thought yet again: bibamus!
When hearts are in harmony and kissing reigns,
Or when hearts and kisses are gone,
One can always find good refuge
In a comforting Ergo bibamus!

My friend tells me all I need to know,
In his forthright, ergo bibamus!
I depart on my way unburdened by care,
Therefore say again: ergo bibamus!
And if you would bitterness drain from your being,
No matter how heavy and constant your woes,
Ever borrow the joyful way of the happy:
Therefore, little brother: ergo bibamus!

What ought we to say in the present day?
Why, only: ergo bibamus!
It is now the time for extraordinary doings,
Therefore we say anew: ergo bibamus!
Onward, friends, through the open door,
The sky shines bright on every flower,
O bright picture of a glorious time,
We clink glasses and sing: bibamus!

 


  • B-11(8) Ergo bibamus

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4
    • 5
    • 6
    • 7
    • 8

    B-11(8) dated on the first and last pages 23 Nov 1908

    • 1908-11-23 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 8

  • Fünf Gesänge nach Goethe für gemischten Chor ohne Begleitung

    1923 Noske, A.A.
  • Fünf Gesänge nach Goethe für gemischten Chor ohne Begleitung (reprint)

    1980 Donemus