english | nederlands

RC 5 Tibur (“Gleich Elysiums Lenzen lacht der Winter”)

text source

Gedichte von Friedrich von Matthisson. Zweiter Theil. Vollständige Ausgabe (Tübingen 1811), 68

recordings

  • Anniversary Edition 7 Et'cetera KTC 1435 CD7

publications

  • Tibur Alsbach & Co, G. (Amsterdam) 21705112
  • Tibur (AB0185) Bank, Annie 19248571

  • Tibur (“Gleich Elysiums Lenzen lacht der Winter”)
  • Matthisson, Friedrich von
  • mannenkoor a cappella
  • 1884-01-01 00:00:00.0 - 1884-12-31 00:00:00.0 | revised 1908-01-01 00:00:00.0 - 1908-12-31 00:00:00.0
  • duration 4:10

Bij leven genoot Friedrich von Matthisson (1761-1831) grote bekendheid; hij werd geprezen om de melancholische stemming in zijn gedichten. Na zijn dood echter is hij snel in de vergetelheid geraakt. Dat Diepenbrock op de hoogte was van Matthissons denkwereld blijkt uit een passus in een oratie over “De natuurindrukken der Ouden” die hij op 26 april 1883 hield voor het Amsterdamsch Studenten-Dispuutgezelschap UNICA. Daarin merkte hij op dat voor de moderne opvatting [...] die in de natuur als ’t ware een artistiek geheel ziet bij Schiller en Matthisson vele bewijzen voorhanden zijn. (VG:380) …more >

Tibur (incipit)


Bij leven genoot Friedrich von Matthisson (1761-1831) grote bekendheid; hij werd geprezen om de melancholische stemming in zijn gedichten. Na zijn dood echter is hij snel in de vergetelheid geraakt. Dat Diepenbrock op de hoogte was van Matthissons denkwereld blijkt uit een passus in een oratie over “De natuurindrukken der Ouden” die hij op 26 april 1883 hield voor het Amsterdamsch Studenten-Dispuutgezelschap UNICA. Daarin merkte hij op dat voor de moderne opvatting [...] die in de natuur als ’t ware een artistiek geheel ziet bij Schiller en Matthisson vele bewijzen voorhanden zijn. (VG:380)

Matthisson schreef Tibur op Oudejaarsavond 1795. Hij situeerde het gedicht in het antieke Tibur, het latere Tivoli, schilderachtig gelegen boven de watervallen van de rivier Anio (Aniene). In de verzen bepeinst hij het voorbij stormen der jaren. Laten we, zolang het nog kan, de drinkbeker omkransen met mirte. Van de drie strofen componeerde Diepenbrock in 1884 louter de eerste en derde. De welluidende zetting is nog geheel in Liedertafel-stijl. Een quasi-polyfone inzet luidt het grotendeels homofone stuk in dat zich voornamelijk afspeelt in p en pp-tinten. Pas bij het gedeelte “Die Jahr’ entstürmen” met een opwaartse kwart als kopmotief successievelijk in alle stemmen wordt kortstondig via mf een f bereikt dat weer snel diminueert naar pp voor “Morgen Schatten und Asche”. De oproep “Kränzt mit Myrthen heute den Becher” wordt monter (vivace en mf) gezongen. Dan volgt een letterlijke herhaling van de eerste strofe.

Van dit werk is het oorspronkelijke handschrift uit 1884 niet overgeleverd. Diepenbrock maakte een netschrift op de eerste 11 pagina’s van een schetsboek waarin hij in 1908 een herziene passage van zijn Te Deum (RC 39) noteerde en nieuwe stukken op stapel zette als Gleich zu Gleich (RC 85) en Auf dem See (RC 87), evenals de derde versie voor vocaal kwartet van Wandrers Nachtlied (RC 86). Mogelijk heeft Diepenbrock in Tibur toen revisies aangebracht. Opmerkelijk is dat de componist dit koorwerk niet bij dirigenten heeft aangeboden; in de correspondentie is daarvan geen spoor te vinden. Zelfs de dichter komt nergens ter sprake.

Tibur is in 1934 onder auspiciën van het Alphons Diepenbrock Fonds uitgegeven. Daarna is het spoedig een repertoirestuk geworden van grote mannenkoren.

Ton Braas

 



Gleich Elysiums Lenzen lacht der Winter
In den Gärten der Hesperiden
Herrlich prangt ihr Apfel im Grün der Haine.
Zephyr wiegt sich auf Blumen,
Schaurig flüstern die Wipfel
Und melodisch mit Silbergetön.
Die Jahre entstürmen,
Morgen Schatten, und Asche,
Kränzt mit Myrthen heute den Becher.


Like spring in Elysium, winter
Laughs in the garden of the Hesperides;
Her apples glisten splendidly in the green groves.
Zephyr is cradled in blossom,
The treetops whisper mysteriously
And melodically in silvered tones.
The years storm past:
Tomorrow brings ghosts and ashes –
Today let us garland our goblets with myrtle.


  • C-7(1) Schetsboek

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4
    • 5
    • 6
    • 7
    • 8
    • 9
    • 10
    • 11

    sketchbook C-7(1), used by Diepenbrock in 1908, in which the composition is dated 1884

    • 1934-01-01 00:00:00.0 – 1884-12-31 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 11

  • click to enlarge

    Anniversary Edition 7

    cd Et'cetera KTC 1435 CD7
    Nederlands Kamerkoor ♦ Stok, Klaas ♦ Gronostay, Uwe ♦ Vocaal Ensemble Markant ♦ Haenchen, Hartmut ♦ Netherlands Radio Choir ♦ Antunes, Celso ♦ Quink Vocaal Ensemble

    Tracks: #1 = RC 7; #2 = RC 36; #3 = RC 85; #4 = RC 86; #5 = RC 87; #6 = RC 38; #7 = RC 56; #8 = RC 63; #9 = RC 28; #10 = RC 5; #11 = RC 34; #12 = RC 35; #13 = RC 119; #14 = RC 57

  • Tibur

    1934 Alsbach & Co, G. (Amsterdam)
  • Tibur (AB0185)

    Bank, Annie